تنگی نفس چیست؟

هر گونه احساس ناخوشایند در فرآیند تنفس را «تنگی نفس» می گویند. درست است که می تواند یک بیماری جدی باشد، ولی معمولا با علائم ساده بروزمی کند ویک بیماری نیست، بلکه نشانه یک بیماری است وانواع مختلفی دارد. مثلا خانم جوانی که تازه ازدواج کرده و با احساس تنگی نفس شدید مراجعه می کند، با بررسی قلب و ریه او مشخص می شود تنها استرس عصبی است که باعث شده به صورت این بیماری خود را نشان دهد واصولا همیشه نشانگر بیماری ریوی نیست، گاهی افرادی که کم خونی دارند نیز دچار تنگی نفس می شوند و با رفع کم خونی، درمان تنگی نفس هم حاصل می شود.علت بروز ان با ویژگی های فردی مانند شرایط سنی، جنسی، مدت و نوع ان، سابقه بیماری خانوادگی فرد و تاریخچه ای که فرد در شرح حال و معاینه خود بیان می کند، ارتباط دارد.این بیماری را همراه با درد قفسه سینه را بخصوص وقتی کوتاه مدت و همراه با خلط و ترشحات ریوی باشد، جدی بگیرید. شخصی که سابقه ای ندارد و ناگهان دچاراین عارضه می شود، نیز باید بیماری اش را جدی بگیرد، حتی اگر بعد از چند ساعت بهبود یابد.همچنین باید این نکته را یادآور شد و اگرهمراه با علائم کاهش وزن، خلط خونی و درد قفسه سینه باشد، حتما به پزشک مراجعه شود.

علت

تنگی نفس در حال فعالیت

۱-انسداد تعدادی از لوله های کوچک تنفسی

۲- تنگی مجاری تنفسی

۳- وجود معایبی در عضلات تنفسی

۴- وجود نواقصی در بافت شش ها که اندامهای تنفسی می باشند.

۵- نارسایی قلبی

تنگی نفس در حال استراحت

۱- نارسایی قلبی

۲- بیماریهای ریوی

الف)سینه پهلو

ب)آسم های مختلف

ج)برونشیت

د)تجمع اخلاط در داخل ششها که این اخلاط ممکن است گرم باشند یا رطوبی و بلغمی سرد مزاج

انواع تنگی نفس

– کوششی

این نوع از این بیماری گاه حالت کوششی پیدا می‌کند، یعنی با فعالیت و کوشش بدنی فرد ارتباط مستقیم دارد. انسان به طور طبیعی اگر به شدت و بدون آمادگی قبلی ورزش کند و یا مسافت طولانی را بدود، این نوع از بیماری را تجربه خواهد کرد. در افراد مبتلا به برخی بیماریهای قلبی مانند مشکلات دریچه‌ای یا نارسایی قلبی ، تنگی نفس با فعالیتهای کمتری ایجاد می‌شود. به گونه‌ ای که حتی در موارد شدید بیماری، راه رفتن عادی و انجام کارهای اولیه با تنگی نفس همراه می‌شود. در شدید ترین نوع ، بیمار حتی در حالت استراحت و خوابیده نیز دچار این بیماری می ‌باشد.

– ارتوپنه

نوع دیگری ان در حالت دراز کش و خوابیده ایجاد می ‌گردد که در طب به آن “ارتوپنه” می‌گویند. یعنی قلب فرد به حدی نارساست که نمی‌ تواند خون موجود در ریه‌ها را تخلیه کند و فرد مجبور است با کمک گرفتن از نیروی جاذبه این کار را انجام دهد. به همین جهت بیماران مبتلا به نارسایی قلب ، هنگام خواب زیر سرشان دو یا چند بالش می‌گذارند. به عبارت دیگر وقتی این افراد دراز می‌کشند، ریه فرد در آب بدن غرق می‌شود و احساس خفگی به وی دست می‌دهد. در این صورت بیمار جهت تنفس راحت باید بنشیند.

– حمله ‌ای شبانه

حالت دیگری نیز وجود دارد که به صورت حملات شبانه خود رانشان می‌دهد. به این صورت که ۴ – ۲ ساعت بعد از خواب به طور ناگهانی بیمار مبتلا به نارسایی قلبی با حالت خفگی از خواب می‌ پرد، خود را به پنجره می ‌رساند تا با نفس کشیدن در هوای آزاد خود را نجات دهد. در افراد مبتلا به نارسایی قلبی که اغلب دچار ورم پا نیز هستند، در طول شب آبهای جمع شده در پاها بتدریج تخلیه می ‌شوند و به سوی ریه‌های فرد می‌آیند و در آنجا جمع می‌شوند. تجمع مایعات اضافه در ریه باعث می‌شود فرد دچار حالت خفتگی شود و نفسش تنگ شود این حالت مشخصه بیماری قلبی است. البته در بیماری آسم و برونشیت مزمن نیز فرد ممکن است با حالت تنگی نفس از خواب بیدار شود بدین ترتیب که در آسم فرد سابقه قبلی دارد، بعد از نیمه شب دچار حمله می‌شود و با اسپری‌های گشاد کننده مجاری تنفسی بهتر می‌شود. دربرونشیت مزمن نیز این حمله تنفسی در پاسی از شب بروز پیدا می‌کند و با دفع خلط تنگی نفس بیمارمرتفع می ‌گردد.

– بازدمی

اشکال در خارج کردن هوا از ریه‌ها ،هوا براحتی به داخل ریه می‌ رود ولی خروج آن مشکل است. از آنجا که بیمار هوا را به سختی به بیرون می‌راند، صدای خس ‌خس ایجاد می ‌کند که به آن تنفس آسمی گفته می‌ شود.

درمان تنگی نفس

این بیماری به گونه ای است که تنفس فرد از حالت عادی خارج شده و تند و سریع می‌ شود، مانند کسی که تازه از دویدن ایستاده باشد.بسیاری از بیماری های ریوی از جمله مشکلات انسدادی ریه و در راس آن ها، بیماری آسم، موجب تنگی نفس می شود. ذات الریه نیز از دیگر عارضه های ریوی است که این بیماری را به دنبال دارد. دردرمان این بیماری، علاوه بر دارو درمانی، نکات دیگری از جمله انجام ورزش های سبک، زیر نظر پزشک متخصص، برای تقویت عضلات تنفسی باید رعایت شود. به علاوه حجم غذایی که فرد مبتلا استفاده می کند باید سبک و کم باشد و ازغذاهای مقوی در حجم کم استفاده کند.انواع گوشت پرندگان و دل حیوانات حلال گوشت برای این بیماران بسیار مفید است. ازسبزیجات مفید می توان به آویشن، نعناع، کرفس، شوید، چغندر، برگ ترب و کدو حلوایی اشاره کرد. به علاوه خشکباری چون، بادام شیرین، پسته، انجیر خشک و همچنین ادویه جاتی نظیر، زیره، سیاه دانه، دارچین، زعفران و زنجبیل برای بیماران مبتلا به تنگی نفس مفید است.

را های پیشگیری

شواهد مربوط به اثربخشی اقدامات لازم برای جلوگیری از پیشرفت آسم اندک است. برخی از این اقدامات نویدبخش هستند از جمله، محدود کردن قرار گرفتن در معرض دود سیگار چه در رحم و چه پس از زایمان و تغذیه با شیر مادر. قرار گرفتن در معرض حیوانات خانگی در دوره‌های دیگر زندگی بی‌نتیجه بوده است و تنها توصیه می‌شود اگر فرد دارای علائم آلرژیک به حیوانات خانگی است، حیوانات خانگی در خانه نگهداری نشوند. محدودیت‌های رژیم غذایی در دوران بارداری و یا در هنگام تغذیه با شیر مادر مؤثر نبوده‌اند و در نتیجه توصیه نمی‌شوند.ممکن است کاهش یا حذف ترکیباتی در محل کار که افراد به آن‌ها حساس هستند، مؤثر باشد.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

فهرست