زانوبند و بریسهای طبی زانو، ابزارهای پزشکی هستند که از جنس فوم، نئوپرین و آتلهای منعطف ساخته شدهاند. این لوازم و تجهیزات پزشکی با داشتن ویژگیهایی از قبیل ثابت و گرم نگهداشتن مفصل زانو، به کاهش درد، تورم و التهاب مفصل کمک میکنند. همچنین، افرادی که درد یا عارضهای مشخص در ناحیه زانو ندارند، برای تقویت مفصل و تاندونهای زانو و پیشگیری از آسیب رسیدن به زانوهایشان از زانوبندهای طبی استفاده میکنند. به علاوه، استفاده از زانوبندهای طبی در کنار برنامههای جامع توانبخشی و فیزیوتراپی به کاهش درد و افزایش ثبات مفصل زانو کمک خواهد کرد.
چه کسانی باید از زانوبندهای طبی استفاده کنند؟
زانوبندها موجب جلوگیری از آسیب نمیشوند و نباید از آنها همچون ابزار پیشگیرانه استفاده شود، در نتیجه بهتر است در صورت بروز موارد زیر از زانوبند استفاده کنید:
درد در زانو
میزان زانو درد در هر فرد متفاوت است، اما اگر زمان انجام فعالیتهای فیزیکی ساده نظیر راه رفتن یا دویدن درد زانو شدیدتر شود، ممکن است به این معنی باشد که تغییرات فیزیکی در بدن شما ایجاد شده و نیازمند این است که از زانوبند استفاده کنید.
علاوه بر آن، زانو درد ممکن است به سایر قسمتهای بدن شما (مچ پا و پا) گسترش یابد. همچنین احساس درد در زانو زمان برخاستن در صبح زود رایج تر است. خوشبختانه، زانوبند میتواند به وسیله حمایت و تثبیت مفاصل حیاتی به منظور رفع مشکلات ذکر شده و کاهش درد مورد استفاده قرار گیرد. زانوبند میتواند برای هر نوع درد زانو مخصوصا دردهای مزمن مورد تجویز شود.
آرتروز زانو
در صورتی که بالا یا پایین رفتن از پله برایتان مشکل شده است، ممکن است به این دلیل باشد که دامنه حرکتی به علت ساییدگی زانو کاهش یافته است. مواردی نظیر استئوآرتریت باعث میشود که بافت محافظ مفاصل زانو فرسوده شده و در نتیجه التهاب و ساییدگی زانو ایجاد شود. مورد ذکر شده متعاقباً دامنه حرکت زانوی شما را کاهش داده و نیازمند آن خواهد کرد تا از زانوبند استفاده کنید.
تقویت زانو زمان ورزش
زانوبند به منظور محافظت از زانو در مقابل آسیبهایی که احتمال دارد حین ورزش یا مسابقه ایجاد شود طراحی شدهاند. این وسیله فشار وارده بر مفصل زانو را از طریق جذب ضربه در زمان پرش یا ضربه در حین ورزش کاهش داده و احتمال بروز آسیب و التهاب را کم میکند.
استفاده از زانوبند در ورزش یا فعالیتهایی که به مفاصل زانو استرس وارد میکند، نظیر دویدن، پریدن یا چرخیدن (به خصوص اگر سابقه مشکلات زانو داشته باشید) ممکن است برای کمک و جلوگیری از آسیبهای احتمالی مناسب باشد،. همچنین ورزشکارانی که پس از آسیب دیدگی بهبود مییابند، ممکن است لازم باشد که از انواع خاص زانوبند استفاده کنند تا به مرور زمان حرکات کنترل شده را حین فعالیت ورزشی افزایش دهند.
کشیدگی و پارگی رباط و مینیسک
رگ به رگ شدن عارضهای است که در آن رباط پاره شده و موجب درد و تورم در محل آسیب میشود. این تورم ممکن است به صورت جزئی بوده و یا دارای التهاب شدید باشد.
این عارضه در میان ورزشکارانی که ورزشهایی نظیر فوتبال یا بسکتبال انجام میدهند، رایج است. درمان پارگی رباط حتی پس از توانبخشی صحیح ممکن است هفتهها یا ماهها طول بکشد. بنابراین، پوشیدن زانوبند خطر رگبهرگ شدن را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد و با محافظت و حمایت از زانو به بهبودی کمک میکند.
بیثباتی کشکک و مفصل زانو
ناپایداری کشکک زمانی اتفاق میافتد که کشکک به علت ناهنجاری آناتومیک یا عدم تعادل عضلانی به طور صحیح در شیار خود حرکت نکند. استفاده از زانوبند برای برخی از افرادی که دچار بیثباتی زانو شدهاند میتواند، ثبات مفصل را افزایش داده و خطر آسیب بیشتر را کم کند.
مراقبت بعد از جراحی
پس از جراحی زانو، بازسازی رباط یا تعویض مفصل، زانوبند در اغلب اوقات به منظور کنترل حرکات، محافظت از محل جراحی و کمک به توانبخشی تجویز میشوند.
علاوهبر موارد فوق، زانوبندهای طبی میتوانند برای گرم نگهداشتن مفصل زانو و عضلات درهنگام ورزش مورد استفاده قرار گیرند، این کار باعث کاهش خطرات پیچخوردن پا خواهد شد. علاوه بر این افرادی که در اثر ورزش و حرکات مداوم همچون استفاده زیاد از پله دچار درد مزمن و خستگی در ناحیه زانو شدهاند نیز میتوانند از زانوبندهای طبی استفاده کنند. برای استفاده از زانوبند طبی مناسب باید حتما به پزشک متخصص مراجعه نمایید.
انواع زانوبندهای طبی
در ادامه چند نوع رایج زانوبند و موارد استفاده عمومی از آنها مورد بررسی قرار میگیرد.
| نوع زانوبند | موارد استفاده | درجه محافظت | ویژگی |
| پروفیلاکتیک | جلوگیری از آسیب دیدن زانو حین ورزش و فعالیتهای ضربهای | کم | محافظت پایه, محدودیت حرکتی کم. |
| کشی | حمایت کردن به صورت ملایمو گرم کردن و فشرده سازی | کم | قابل انعطاف و راحت, مناسب برای درد و فشارهای کم. |
| قابل تنظیم کشکک باز | حمایت در طی شبانه روز، مقدار کمی بیثباتی | کم تا متوسط | پوشیدن آسان، قابلیت تنظیم میزان فشرده سازی با تسمه. |
| کشکک بند | مشکل در یافتن کشکک و بی ثباتی | کم تا متوسط | دارای حلقه یا بند به منظور تنظیم کشکک |
| طبی عملکردی | آسیبهای خفیف رباط و تثبیت آن پس از عمل | متوسط | از لولا به منظور حرکت کنترل شده تسمه استفاده میشود |
| طبی توانبخشی یا بازسازی کننده | استئوآرتیت و پارگی مینیسک | متوسط تا زیاد | کاهش فشار مفصل زانو و در نتایج کاهش فشار محل آسیب |
| طبی آنلودر/آفلودر یا وزن ساز | حمایت از رباط آسیب دیده پس از عمل و یا در زمان ورزش | متوسط تا زیاد | استفاده از لولا برای حرکت کنترل شده و پشتیبانی در سطوح مختلف |
| زانوبند لولایی
|
پس از جراحی رباط آسیب دیده و کمک به تثبیت آن | زیاد | لولای قابل تنظیم، کنترل دامنه حرکتی و قابلیت حمایت در سطوح مختلف |
| شخصی سازی شده | صدمات پیچیده و پشتیبانی طولانی مدت | زیاد | به صورت سفارشی برای متناسب بودن و حداکثر پشتیبانی در زمان صدمات جدی استفاده میشود |
زانوبند طبی یا جلوگیری کننده (پروفیلاکتیک)
زانوبندهای پروفیلاکتیک به منظور جلوگیری و کاهش شدت آسیب لیگامانی زانو طراحی میشوند. این زانوبندها توسط ورزشکارانی که ورزش تماسی نظیر فوتبال انجام میدهند طراحی و استفاده میشود. زانوبندهای پروفیلاکتیک میتواند از رباط جانبی داخلی در مقابل فشارهای زانو والگوس محافظت کرده و در عین حال از آسیب مجدد مفاصل زانو محافظت کنند. این زانوبندها برای ورزشهای تماسی در معرض خطر آسیب رباط جانبی داخل بازو یا افرادی که قبلاً دچار این آسیب شدهاند مناسب است.
زانوبند نئوپرینی (کشی)
زانوبند نئوپرن یکی از محبوبترین انواع زانوبند محسوب شده، همچون سایر بریسها، از مفصل زانو حمایت میکند و درد و بیثباتی را کاهش میدهد. از جمله مزیت دیگر این زانوبند این است که گرما را حفظ کرده و به بهبودی کمک میکند. در نهایت تورم و درد را کاهش میدهد.
زانوبند قابل تنظیم کشکک باز
زانوبندهای قابل تنظیم کشکک باز برای ورزشکارانی که زانو درد خفیف تا متوسط را تجربه میکنند، بسیار مناسب است و میزان حمایت بیشتری نسبت به نوع آستیندار آن دارد. این زانوبندها به عنوان بریس ایده آل برای زانوهای ضعیف یا آسیب دیده محسوب میشوند که حداکثر حمایت داخلی و جانبی را بدون محدودیت تحرک ایجاد میکنند.
کشکک بند
کشکک بند به منظور ایجاد فشرده سازی ملایم در زیر کشکک برای کمک به کاهش ناراحتی و درد ناشی از آسیبهای ناشی از استفاده بیش از حد طراحی شده است. همچنین با پشتیبانی و فشرده سازی، به تسکین درد تاندون کشکک کمک میکند. این وسیله برای تسکین و پیشگیری از درد کشکک در زمان دویدن و پریدن بسیار مناسب است.
زانوبند طبی عملکردی
زانوبند طبی، وسیلهای کاربردی برای حمایت از زانوهایی است که در اثر ورزش یا زمین خوردن قبلاً آسیب دیدهاند، استفاده میشود. علاوهبر آن این زانوبندهای کاربردی برای کاهش چرخش و آسیب یا پارگی استفاده میشوند. همچنین برای کسانی که پس از جراحی ترمیم پارگی رباط صلیبی نیاز به حمایت بیشتری دارند، مناسب هستند. در برخی موارد، زانوبند طبی میتواند برای حمایت از ناپایداری خفیف تا متوسط کشیدهگی رباط داخل زانو استفاده شوند.
زانوبند طبی توانبخشی یا بازسازی کننده
زانوبندهای توانبخشی برای افرادی مورد استفاده قرار میگیرد که دچار آسیب دیدگی شدهاند و میخواهند بدون بریس بهبود یابند. این زانوبندها پس از آسیب دیدگی و قبل از بازگشت به فعالیت عادی نظیر دویدن، دویدن و ورزش پوشیده میشوند.
این نوع بریسها میتوانند از رباط بازسازی یا ترمیم شده محافظت کرده و همچنین امکان حرکت زودهنگام مفصل زانو را فراهم آورند. علاوهبر آن زانوبندهای توانبخشی به عنوان ابزاری عالی برای محافظت از آسیبهای آتی یا مکرر مفاصل و رباطهای زانو محسوب میشوند.
زانوبند طبی آنلودر/آفلودر یا وزن ساز
زانوبندهای آنلودر/ آفلودر به منظور تسکین درد افرادی که دچار آرتریت در بخش داخلی زانوهای خود هستند، استفاده میشوند. این زانوبندها به گونهای طراحی شدهاند که با وارد کردن فشار به استخوان ران، فشار را از مفصل آسیبدیده کم میکنند. این عمل موجب میشود که زانو از ناحیه دردناک خم شود. این بریسها میتوانند برای افرادی که منتظر جراحی تعویض زانو هستند و میخواهند به زانوی خود کمتر فشار وارد کنند، مناسب است.
زانوبند لولایی
پس از جراحات و یا جراحی، زانوبند لولایی میتواند به بهبودی کمک کند و زانوهای ضعیف یا مبتلا به آرتروز را در حین حرکتهای روزمره پایدارتر کند. این نوع زانوبند دارای دو لولا قابل جابجایی است که به منظور حمایت از رباطها، تاندونها و مفاصل زانو طراحی شده است. از جنس آلومینیوم سکوریت شده ساخته شدهاند و در صورت نیاز به پشتیبانی کمتر، لولاها به راحتی از آستین یکپارچه جدا میشوند. همچنین، کشکک باز آن به گونهای طراحی شده است که فشار روی کلاهک زانو را کاهش دهد و در عین حال پشتیبانی تثبیتکننده برای آسیبهای پارگی یا کشیدگی تاندون فراهم کند.
زانوبندهای طبی کاستوم یا شخصی سازی شده
زانوبندهای سفارشی ابزارهای تخصصی هستند که برای ایجاد تناسب دقیق و فردی طراحی شدهاند و موجب پشتیبانی، ثبات و حفاظت بهینه برای مفصل زانو میشوند. این بریسها معمولاً برای شرایط پزشکی مختلف که نیاز به حمایت یا محافظت خاصی دارند، توسط متخصصان تجویز میشوند. نظیر آسیب شدید رباط، مراقبتهای پس از عمل یا ناتوانیها.
بهترین نوع زانوبندی طبی کدام است؟
نمیتوان برای این سوال یک پاسخ قطعی داشت زیرا هر فرد باتوجه به شرایط و نوع و شدت آسیب نیاز به نوع خاصی از زانوبندطبی دارد که آن را پزشک متخصص تعیین خواهد کرد. برای خرید زانوبندی طبی به چند مورد زیر توجه کنید:
- دستور و توصیه پزشک
- راحت بودن
- نرم بودن زانوبند
- مزان ساپورت و حمایت از مفصل
- نوع جراحت و شدت آن
- جنس پارچه
- قابلیت تنفس پارچه زانوبند
- قابلیت شستو
- قیمت
- کشور سازنده
- اندازه و سایز
- زانوی چپ یا راست
- و…
با در نظر گرفتن موارد فوق و بررسی انواع زانوبندهای طبی مختلف میتواند بهترین و مناسبترین نوع زانوبند را برای خود خریداری نمایید. در نهایت بهترین نوع زانوبند آن است که زانو در آن لغزش نداشته باشد، فشار بیش از اندازه به مفصل وارد نشود، قابل تنظیم باشد و به شما آزادی حرکت بدهد.
نحوه استفاده و پوشیدن بریسهای زانو
پوشیدن زانوبندهای طبی بسیار ساده است و اغلب نیازی به کمک افراد دیگر نیست، اما برای جلوگیری از آسیبهای احتمالی میتوان از فرد دیگری هنگام پوشیدن بریس کمک خواست. پوشیدن بریسهای کشی و نئوپرینی بسیار ساده است و مثل یک جوراب میشود آن را پوشید و قسمت کشکک بریس را روی زانو قرار داد. اما برای زانوبندهای سخت، نیاز به دقت بیشتری دارند. برای پوشیدن بریسهای طبی، مراحل زیر را دنبال کنید:
1. ابتدا اطمینان حاصل کنید که ناحیه زانو تمیز، ضدعفونی و خشک است. اگر در ناحیه زانو پانسمان دارید، حتماً قبل از پوشیدن دوباره بریس، پانسمان را تعویض کنید.
2. بریس را باز کنید و پشت پاهایتان قرار دهید. اگر هر دو پایتان زانوبند دارد، حتماً زانوبند پای چپ و راست را درست بپوشید.
3. برخی بریسها بند و چسبهایشان باز میشود مثل زانوبندهای نئوپرینی پوشیده میشوند.
4. بعد از اینکه زانوبند به درستی در موضع قرار گرفت، بندهای آن را محکم کنید.
5. اطمینان حاصل کنید که زانوبند لغزش نمیکند و یا فشار زیادی روی زانو وارد نمیشود.
مراقبت و نگهداری از زانوبندطبی
در ادامه برخی از مراحل نگهداری و مراقبت کلی زانوبند آورده شده است:
- زانوبند باید با پیروی از دستورالعملهای شستشو تمیز نگه داشته شود تا از خطر آسیب به پوست یا سایر مسائل جلوگیری شود.
- بهتر است پس از استفاده از بریس در زمان فعالیت بدنی بالا، آسترها توسط محلول ضدعفونی کننده ملایم پاک شوند. قبل از اعمال بریس روی پوست، اجازه دهید که کاملا خشک شود، زیرا ممکن است مقداری محلول ضدعفونی کننده موجب تحریک آن شود.
- میتوان آستر، تسمهها و پدهای تسمه را توسط صابون ظرفشویی ملایم شست. اطمینان یابید که کاملا آبکشی شده و در هوا خشک شود.
- در صورت عدم استفاده زانوبند، ان را به طور مناسب نگهداری کنید تا از ایجاد آسیب بعدی جلوگیری شود.
- به طور مرتب زانوبند را بازرسی کنید تا اطمینان یابید که به درستی در جای خود قرا گرفته باشد، در غیر این صورت ممکن است موجب ناراحتی یا کاهش اثربخشی شود.
- از کشیدن یا چرخاندن بیش از حد زانوبند بپرهیزید زیرا این کار ممکن است موجب آسیب و کاهش اثربخشی آن شود.
- در صورتی که زانوبند علائم ساییدگی یا آسیب دیدگی را نشان داده یا موجب حمایت کافی از زانو نمیشود، آن را تعویض کنید.
- پیش از استفاده از زانوبند به طور مستقیم از لوسیون روی ساق پا استفاده نکنید.
عوارض استفاده از زانوبندهای طبی
استفاده نادرست یا مداوم از زانوبندها ممکن است عوارض جانبی و مشکلاتی را برای شما به همراه داشته باشد. حدود 25 درصد از افرادی که از زانوبند برای اهداف پزشکی استفاده میکنند، مشکلاتی را تجربه میکنند. برای جلوگیری از این مشکلات، باید از عوارض جانبی زانوبند آگاه شوید.
استفاده طولانی مدت و بیارتباط از زانوبند ممکن است باعث سایش پوست شود. همچنین، محدود کردن حرکت زانو در هنگام استفاده از بریس میتواند باعث آتروفی عضلات و سفتی مفاصل شود. برداشتن زانوبند پیش از زمان بهبودی مفصل زانو میتواند روند بهبودی را مختل کند و زمان درمان را طولانی تر کند.
استفاده نامنظم از زانوبند ممکن است منجر به آسیب بیشتر زانو شود. همچنین، وابستگی بسیار زیاد به زانوبند ممکن است باعث بیثباتی زانو شود و به سلامت کلی آن آسیب برساند.
پوشیدن زانوبند بسیار تنگ میتواند گردش خون را محدود کند و باعث ناراحتی، بیحسی و تورم شود. بهتر است در زمان انتخاب و استفاده از زانوبند، از پزشک خود کمک بگیرید و اندازه و استفاده مناسب را رعایت کنید. در صورتی که هنگام استفاده از زانوبند مشکلاتی تجربه میکنید، بهتر است به پزشک خود مراجعه کرده و مشورت کنید.
سوالات متداول
چگونه بفهمم زانوبند به طور موثر کار میکند؟
زانوبند مناسب باید بتواند حمایت کافی را برای شخص فراهم آورد، ثبات را افزایش داده و میزان تحرک را بهبود میبخشد. همچنین بریس مناسب نباید عوارض جانبی نامطلوب یا درد اضافی ایجاد کند.
آیا میتوان زانوبند را روی لباس پوشید؟
خیر. لباس تقریباً تمام تأثیرات مثبت بریس را از بین میبرد. به عنوان مثال، بهجای اینکه در نواحی خاصی اثر ماساژ خفیف و در برخی دیگر اعمال فشار یا تسکین تجربه شود، لباس به صورت کنترل نشده به زانوی دردناک فشار بیشتر وارد میکند. این کار علاوه بر ناکارآمد بودن، میتواند دردناک بوده و منجر به تحریک پوست شود.
آیا میتوانم از زانوبند خود در شب استفاده کنم؟
زانو بند تنها در زمان حرکت است که به عنوان تکیه گاه باعث تأثیر مثبت بر روی بدن و روند بهبودی میشود. عملکرد ماساژ و فشرده سازی متناوب زمان بی حرکت بودن، فعال نمیشود. بهتر است در طول روز که در حال فعال هستید از بریس زانو استفاده کنید. با این وجود، برخی از زانوبندهای پس از عمل باید در طول شب نیز مورد استفاده قرار گیرند.
تا چه مدت باید از زانوبند استفاده کرد؟
بستگی به نوع عارضه شما دارد نظیر درمان آسیب، تسکین آرتریت، حمایت از ورزش و غیره. بریس زانو حداقل برای یک هفته پوشیده م شود. اما در صورتی که به دلایل پزشکی از آن استفاده میکنید، باید طبق دستورالعمل فیزیوتراپیست استفاده شود.
زانوبند بسته کشی چه تفاوتی با زانوبند باز آن دارد؟
هر دو برای حمایت از مفصل زانو استفاده میشوند. نوع باز آن به منظور کمک برای ثبات مفصل استفاده شده و درجه حمایت بیشتری نسبت به نوع بسته یا آستینی دارد. زانوبندهای کشی معمولاً از طریق فشرده سازی به کاهش تورم کمک میکنند.
کشکک بند بسته چیست و چه تفاوتی با باز دارد؟
زانوبند کشکک با داشتن سوراخی کوچکی در جلو برای کشکک زانو، موجب حمایت از کاسه زانو و حفظ تراز مناسب میشود. زانوبند کشکک بسته با ایجاد فشار اضافی در محل سوراخ موجب حمایت بیشتری برای کشکک میشود.
آیا زانوبند هنگام استفاده از ورزش برای تقویت پا کمک خواهد کرد؟
استفاده از زانوبند حین ورزش به شما این امکان را میدهد که بهتر از زمان عادی تمرین کنید. ماهیچه پای شما میتوانند با شدت بیشتری منقبض شود. به این دلیل که آنها توسط یک بریس که به طور همزمان از هر دو طرف مفصل زانو پشتیبانی شده و در کنار هم نگه داشته میشوند.
عمر مفید یک زانوبند طبی چقدر است؟
زانوبند طبی را میتوانید بارها استفاده نمایید اما با از دست رفتن خاصیت کشسانی یا آسیب دیدگی چسبها، زانوبند دیگر تاثیر سابق را نخواهد داشت. برای مثال زانوبندی که در هفته 3 بار استفاده شده باشد، بعد از یک تا دو سال بایستی تعویض شود.
آیا زانوبندهای طبی سایز بندی دارند؟
خیر اما با استفاده از بندها و چسبهای آن میتوانید سایز آن را تنظیم نمایید. زانوبند نباید به حدی سفت باشد که به زانوهایتان فشار وارد کند و نباید آنقدر شل باشدکه زانو در آن حرکت کند.
زانوبند طبی را از کجا میتوان تهیه کرد؟
زانوبند طبی را میتوانید از فروشگاههای تجهیزات پزشکی تهیه نمایید.
آیا زانوبندهای طبی ضداب هستند؟
خیر اغلب زانوبندهای طبی از پارچه و نئوپرین ساختهشدهاند و ضدآب نیست بنابراین هنگام استحمام بایستی روی آنها را بپوشیانید یا آنها را در بیاورید.
