زخم پای دیابتی
داد مبتلایان به زخمهای مزمن در ایران حدود ۶۴۰ هزار نفر است و حدود پنجاه هزار نفر در سال در معرض ابتلا به زخمهای مزمن هستند. زخم های مزمن از مهمترین موضوعات در حوزه علوم پزشکی است، در سال های اخیر به دلیل شیوع برخی بیماری های مزمن مانند دیابت و بیماری های قلبی و عروقی، شاهد افزایش زخم های مزمن هستیم. زخمهای مزمن میتوانند موجب عوارض بسیاری برای بیماران شوند
در 15 درصد از افراد دیابتی زخم های پا ایجاد می شود که با وجود زخم دیابتی ریسک قطع عضو می تواند تا 8 برابر افزایش یابد.
علت ایجاد پای دیابتی
زخمهای دیابتی به دلیل اختلالات عصبی و عروقی ناشی از بیماری ایجاد میشوند. اختلالات عصبی باعث از دست دادن حس در پاها میشود، که به عنوان نوروپاتی محیطی شناخته میشود. به دلیل اینکه بیمار نمیتواند درد و فشار را در پاهای خود تشخیص دهد، آسیبهایی مانند فشار کفش، بریدگیها، کوفتگیها و هر آسیب دیگری به پاها وارد میشوند، که بدون توجه به آنها باقی میمانند. از دست دادن حس حمایتی پا موجب میشود که بیمار به این آسیبها بیتفاوت باشد و سیگنال های مناسبی برای ایجاد آگاهی از تخریب به مغز ارسال نشود. بیماری عروقی که در آن عروق ریز تغذیه کننده پا آسیب میبینند به عنوان microangiopathy شناخته میشود که نیز موجب بروز آسیبها میشود. آسیب عروقی موجب بروز زخمهای دیابتی شده و ترمیم آنها با تاخیر و مشکل مواجه میشود.
بیماریهای عروقی با سیگار کشیدن تشدید میشوند و باید از این عادت خودداری کرد.
علایم و نشانه ها
اینکه بیمار دیابتی با زخم به پزشک مراجعه کند غیرمعمول نیست، زیرا دردی حس نمی کنند. به عبارت دیگر آنها زمانی به پزشک مراجعه می کنند که خون ریزی شدید و یا سیاه شدن پا را می بینند.
بسته به شدت پای دیابتی می توان آن را در طبقه بندی های زیر قرار می گیرند:
0 : پایی که در ریسک زخم شدن است اما در حال حاضر زخمی ندارد
1 : زخم سطحی بدون عفونت
2 : زخم عمیقی که در آن تاندون ها و مفاصل مشخص است
3 : زخم وسیع و آبسه
پیشگیری ثانویه از پای دیابتی در واقع به منظور پیشگیری از قطع عضو می باشد.
بافت های اطراف زخم به علت خون رسانی ضعیف سیاه می شوند. در موارد شدید قانقارین وسیع یا موضعی مشاهده می شود.
مشکلات پوستی پای دیابتی
پاهای دیابتی بسیار مستعد عود مجدد و نیز عفونت می باشند.
درمان زخم های دیابتی
استفاده از انواع خاص پی آر پی
این مقاله به منظور بررسی روشهای ترمیم زخم تهیه شده است، که بر اساس آخرین متدهای معتبر جهانی صورت گرفته است. استفاده از پی آر پی یکی از روشهای موثر و پایهای برای درمان زخمهای مزمن است. این ماده از خون بیمار تهیه میشود و پلاکتها و فاکتورهای رشد خون بیمار جدا میشوند و سپس برای بهبود زخم همان بیمار استفاده میشود.
روش دیگری که برای ترمیم زخم استفاده میشود، استفاده از لیزر است. لیزر برای اهدافی مانند ضدعفونی کردن زخم و بهبود خونرسانی به ضایعه استفاده میشود. در استفاده از لیزر، دقت و استفاده از پارامترهای خاص برای درمان زخم ضروری است. همچنین، لیزر میتواند سلولهایی را تحریک کند که به جمع شدن زخم کمک میکنند، از جمله میوبلاستها و فیبروبلاستها.
شاک ویو
یکی از روشهای درمانی موثر برای بهبود زخمها، استفاده از شوک ویو میباشد. دستگاه شوک ویو، با تولید ضربات قابل کنترل مکانیکی و استفاده از خاصیت پیزوالکتریک در سر پروب آن، میتواند منجر به بهبود کلاژنسازی و افزایش حونرسانی به ناحیهی زخم شود.
تحریک الکتریکی
تحریک الکتریکی نیز یک روش دیگر موثر در بهبود زخمها است، که از تحریکات الکتریکی خاص با پارامترهای معین استفاده میکند. این روش با تحریک لبههای زخم، منجر به بهبود آن میشود، زیرا تحریکات الکتریکی باعث ایجاد آرایش یونی در زخم و لبههای آن میشود و با ایجاد میدانهای الکتریکی، منجر به بهبود سریعتر زخم میشود.
ارتز
استفاده از ارتز نیز یکی از اقدامات پایهای و اساسی برای شروع و تحریک بهبودی زخم میباشد. ارتز، بهبود بسترسازی مناسب زخم را فراهم میکند و برای زخمهایی که بعد از دبریدمان خونریزی دارند، مناسب است.
گاهی اوقات علت بوجود آمدن زخم، فشار نامتناسب و مکرر به ناحیهای از بدن است. به عنوان مثال، فردی که به دلیل بیماری در بستر به مدت طولانی قرار دارد و بعداً دچار زخم بستر میشود، از اقدامات درمانی مانند استفاده از وسایل ارتز که فشار را از آن نقطه برمیدارد، بهره میبرد.
اوزون
تاکنون مقالات و منابع علمی معتبر از اوزون برای درمان زخم بسیار استفاده کرده اند. اوزون با مکانیسمهای متفاوت از قبیل ضد عفونی کردن زخم، بهبود اکسیژن رسانی، و تحریک رشد سلولهای زایای پوست می تواند موجب بهبودی زخم شود.
چرا برای درمان به کلینیک زخم امید مراجعه کنیم؟
مهمترین ویژگی و نکته مثبت کلینیک زخم امید این است که تمام اقدامات فوق را در قالب یک بسته درمانی واحد و با دید کلی نگر فراهم آورده است. امیدواریم که بتوانیم برای بهبودی بیماران در تمام حیطه های توانبخشی گامهای موثری برداریم
پیشگیری از ایجاد زخم در بیماران دیابتی
پیشگیری از ایجاد پای دیابتی و همچنین زخم شدن آن و نیز جلوگیری از افزایش زخم و بهبود آن از اهداف درمان می باشد.
- میزان قند خون را مدام کنترل کنید تا از ایجاد نوروپاتی و دیگر مشکلات مربوط به دیابت جلوگیری نمایید.
- اگر سیگار می کشید آن را ترک کنید.
- اقدامات مراقبتی پوست و ناخن انجام دهید و به صورت منظم ناخن ها را کوتاه کرده و تمیز کنید.
- اگر در پوست خود مشکلاتی مانند عارضه ی پای ورزشکاران یا التهاب پوستی دارید به پزشک مراجعه کنید.
- استفاده از کفش راحت: کفش نرم مناسب برای پا و یا کفی های ساخته شده مخصوص پای فرد
مرکز جامع توانبخشی امید به کمک نیروهای متخصص و آموزش دیده ونیز دستگاه های ساخت کفی توانایی تولید کفش و کفی های مخصوص بیماران دیابتی دارای زخم پا می باشد.شماره های تماس : 02188801800 – 02188801999
زمانی که زخم در پا گسترش پیدا کند باید مشخص شود که به دلیل مشکلات نوروپاتیک است یا مشکلات عروقی و یا هردو؟
زخم های نروپاتیک باید از آسیب های ثانویه تا زمان بهبود حفظ شوند و از ایجاد زخم های جدید ناشی از فشار با پوشیدن کفش مناسب و راحت جلوگیری شود.
زخم های ناشی از مشکلات عروقی باید توسط یک جراح عروق بررسی شوند تا علت و نیاز یا عدم نیاز به جراحی مشخص شود. در موارد شدید این مشکل ممکن است منجر به قطع عضو فرد گردد.
بنا به هر علتی که زخم ها ایجاد شده اند, بافت مرده روی سطح باید برداشته شود و یک پانسمان نرم بر روی سطح قرار می گیرد که رطوبت موضعی را تامین کند. پانسمان عسل هم می تواند کمک کننده باشد. بهترین راه پانسمان بستگی به نوع زخم و شدت آن دارد.
در صورت وجود شواهدی از عفونت احتمال تجویز داروهای آنتی بیوتیک وجود دارد.