درمان پارگی تاندون زانو با فیزیوتراپی، ورزش و بریس

تاندون ها نوارهایی از بافت فیبری متراکم هستند که عضلات را به استخوان ها وصل می‌کنند. تاندون کشکک در جلوی زانو واقع شده و علاوه بر صاف و مستقیم نگه داشتن زانوها، در انجام فعالیت‌های روزمره مانند راه رفتن نقش مهمی را ایفا می کند. با کوچک ترین پارگی در این تاندون، شخص از انجام کارهای روزمره بازمانده و در شرایط وخیم تر نیازمند جراحی و فیزیوتراپی خواهد بود.

آسیب شناسی

تاندون کشکک، لبه پایینی کاسه زانو را به قسمت فوقانی استخوان درشت نی متصل می کند. این تاندون را می توان یک رباط تلقی کرد زیرا در واقع وظیفه آن اتصال دادن یک استخوان به استخوان دیگر است. تاندون کشکک، عضله های چهار سر زانو و تاندون های چهار سر زانو به یکدیگر چسبیده اند و به کمک این سه می توانیم زانو های خود را خم و راست کنیم.

انواع پارگی

پارگی تاندون کشکک ممکن است کامل یا ناقص باشد

• پارگی ناقص: این پارگی همانند یک طنابی بوده که بیش از حد کشیده شده و به موجب آن برخی از الیاف آن ساییده شده ولی با این حال تکه تکه نشده است. این نوع پارگی ها تاندون ها را به طور کامل از کار نمی اندازند.
• پارگی کامل: اگر تاندون کشکک به طور کامل پاره شود از کاسه زانو جدا می شود و بدون این اتصال شخص دیگر نمی تواند زانو خود را صاف کند.

معمولاً این پارگی ها در قسمتی اتفاق می افتند که تاندون کشکک به کاسه زانو چسبیده است و حتی ممکن است هنگام پاره شدن، تکه ای از استخوان را نیز با خود از جا بکند. عموماً این پارگی ها در وسط تاندون رخ می‌دهند به خصوص اگر پارگی ناشی. از یک بیماری دیگر مانند تاندونیت (التهاب تاندون ها) باشد

انواع آسیب دیدگی

یک نیروی بسیار شدید و قوی باعث پارگی تاندون کشکک می شود:

• سقوط: اگر جلوی زانو به طور مستقیم در اثر سقوط یا هر نوع برخورد شدید دیگری آسیب ببیند، پارگی های عمیقی در تاندون کشکک به وجود می آید.
• جهش: هر حرکتی که باعث خم شدن زانو شده و با فرود آمدن روی هر دو پا همراه باشد (مثل بالا و پایین پریدن) ممکن است موجب پارگی تاندون کشکک شود.

ضعف تاندون

احتمال پارگی یک تاندون کشکک ضعیف بسیار بیشتر است. عوامل زیادی منجر به ضعیف شدن تاندون می شوند که عبارتند از:

تاندونیت کشکک

التهاب تاندون کشکک یا تاندونیت کشکک یک عارضه است که باعث ضعف و حتی پارگی کوچک تاندون می‌شود. این عارضه در افرادی که فعالیت‌هایی مانند دویدن و پریدن انجام می‌دهند، شایع‌تر است و به عنوان زانوی دوندگان شناخته می‌شود.

تزریق داروی ضدالتهابی کورتیکواستروئید (کورتون) می‌تواند احتمال ضعیف و پاره شدن تاندون کشکک را بیشتر کند، بنابراین پزشکان با تزریق این دارو در داخل یا اطراف تاندون، مخالفند.

بیماری های مزمن

بیماری‌های مزمنی مانند نارسایی مزمن کلیوی، کلسترول بالا، بیماری‌های التهابی (روماتیسم مفصلی و لوپوس اریتماتوز سیستمیک)، مرض قند، عفونت و اختلالات متابولیک نیز می‌توانند تاندون‌ها را ضعیف کنند.

 استفاده از استروئید

مصرف داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها و استروئید آنابولیک از جمله دیگر دلایل ایجاد ضعف در عضلات و تاندون ها هستند.

سابقه عمل جراحی

احتمال ایجاد پارگی تاندون دراشخاصی که در گذشته جراحی هایی مثل تعویض مفصل زانو و یا بازسازی رباط صلیبی را تجربه کرده اند به مراتب بیشتر است.

علائم بیماری

اولین نشانه این عارضه وقتی بروز می کند که شخص آسیب دیده احساس می کند و یا حتی می شنود که تاندون کشکک وی پاره شده است. بلافاصله پس از این اتفاق، دیگرعلائمی از جمله درد، تورم، کبودی، حساسیت نسبت به هر گونه تماس، عدم توانایی در صاف کردن زانو و ناتوانی در تحمل وزن روی زانو ظاهر خواهند کرد.

اگر پارگی خیلی کم و جزئی باشد، فرد در هنگام دویدن و پریدن فقط احساس درد دارد.

تشخیص پزشکی

سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی

بیمار پزشکان در مورد سلامت عمومی شخص، علائمی که دارد و همچنین سابقه پزشکی وی سوالاتی از قبیل زیر مطرح می‌کنند:

• آیا قبلا قسمت جلوی زانو شما آسیبی دیده است؟
• آیا بیماری تاندونیت کشکک دارید؟
• آیا یک بیماری زمینه ای دارید که زانو و یا تاندون کشکک شما را مستعد جراحت و پارگی کند؟
• آیا در گذشته عمل جراحی تعویض مفصل زانو و یا بازسازی رباط صلیبی روی زانو شما انجام شده است؟

پزشک پس از آشنایی با علائم بیماری و تاریخچه پزشکی شخص بیمار، معاینه کامل زانو را آغاز کرده و برای تعیین علت دقیق علائم از فرد می خواهد تا جایی که می تواند درد را تحمل کرده و زانو خود را کشیده یا صاف کند. این کار یکی از بهترین روش ها برای شناسایی پارگی در تاندون کشکک است.

رادیوگرافی

متخصصان برای تائید تشخیص پزشکی خود، برخی آزمایشات تصویربرداری از جمله سی تی اسکن یا ام آر آی را تجویز می‌کنند.

• سی تی اسکن: پس از اینکه تاندون کشکک پاره می شود، کاسه زانو از محل قرارگیری خود خارج می شود و با انجام سی تی اسکن نه تنها می توان به راحتی این جابه جایی را در عکس مشاهده کرد بلکه پارگی های کامل نیز قابل شناسایی هستند.
• ام آر آی: برای شناسایی و رد کردن بیماری هایی که علائمی مشابه به عارضه پارگی تاندون دارند و همچنین برای دستیابی به تصاویر بهتر از بافت های نرم بدن (مثل تاندون کشکک) و تعیین دقیق محل و میزان پارگی تاندون از ام آر آی استفاده می شود.

نوع درمان

پزشک مختصص در ابتدا عوامل متعددی از جمله نوع و اندازه پارگی تاندون، میزان فعالیت بیمار و همچنین سن بیمار را در نظر گرفته و سپس نوع درمان را انتخاب می کند.

اکثر افرادی که دچار پارگی تاندون شده اند نیاز به عمل جراحی دارند مگر اینکه نوع پارگی ناقص و جزئی باشد.

عدم تحرک

یکی از روش های درمانی که حدود 3 تا 6 هفته طول می کشد، استفاده از بریس (آتل) برای جلوگیری از خم شدن زانو و تسریع بهبودی است. علاوه بر این، به بیماران توصیه می شود از عصا استفاده کنند و کل وزن خود را روی یک پا تحمل نکنند.

 درمان بدون جراحی

بیمار بایستی نرمش هایی را در جهت تقویت عضله چهار سر ران و برای بهبود دامنه حرکت زانو انجام دهد. این تمرینات خاص بلافاصله بعد از کاهش درد و تورم آغاز شده و در تمام مراحل بریس دور زانو شخص بسته شده است. پس از مدتی، بریس باز شده و تمرینات تقویتی و تحرکی بیشتر و آزادانه تر آغاز می شود.

 درمان با عمل جراحی

اگر پارگی تاندون کشکک به طور کامل رخ داده باشد، انجام جراحی برای اتصال مجدد تاندون به کاسه زانو عملی اجتناب ناپذیر است. برای دستیابی به نتیجه درمان بهتر، لازم است بلافاصله بعد از وقوع جراحت عمل جراحی انجام شود، در غیر این صورت، پارگی وخیم تر شده و فاصله دو سرپارگی از یکدیگر بیشتر خواهد شد.

دوره بستری شدن

اکثر پارگی های تاندونی به صورت سرپایی درمان می شوند، اما در برخی موارد و با تشخیص پزشک، شخص یک شبانه روز در بیمارستان بستری می شود.

جراح پیش از عمل تصمیم می گیرد که کدام نوع بی حسی باید روی بیمار انجام شود: نخاعی (اسپینال) فقط برای بی حسی پایین تنه، منطقه ای فقط برای بی حسی پای آسیب دیده و یا بیهوشی عمومی برای به خواب بردن کامل بیمار.

عمل جراحی

جراح برای ترمیم پارگی و اصلاح کشش در تاندون آسیب دیده، سوراخ‌هایی در پایین و بالای کاسه زانو ایجاد می‌کند تا دو سر تاندون را به هم بچسباند. اگر جراح نخواهد کاسه زانو را با مته سوراخ کند، از نخ بخیه لنگری برای اتصال تاندون به استخوان استفاده می‌کند.

در صورتی که جراح در حین عمل متوجه شود که پارگی بیشتر از حد انتظار است، از سیم، بخیه یا کابل برای ثابت نگه داشتن کشکک زانو استفاده می‌کند. سپس در آینده، این اتصالات را در یک عمل جراحی دیگر برمی‌دارد. بیماران قبل از عمل از این روند مطلع می‌شوند.

اگر از وقوع پارگی بیش از یک ماه گذشته باشد یا بیماری‌های زمینه‌ای وخیم‌تر شرایط را ایجاد کرده باشند، اتصال تاندون پاره شده به کاسه زانو دشوارتر می‌شود. در این صورت، جراح ممکن است از قسمت دیگری از بدن بیمار تاندون را تهیه کند یا از پیوند بافت (الوگرافت) از شخص دیگری استفاده کند.

بازپروری بعد از جراحی

در بیشتر موارد، پزشکان پس از عمل جراحی زانو، توصیه می‌کنند که بریس زانو را استفاده کنید و گاهی اوقات یک گچ بلند برای حفظ استقامت زانو و تسریع فرایند بهبودی را پیشنهاد می‌دهند. آنها از بیمار می‌خواهند که در این مدت با عصا راه بروید و تنها از نوک انگشتان پا برای تحمل وزن بعد از عمل استفاده کنید.

پس از 2 تا 4 هفته، پا قادر خواهد بود حدود نصف وزن خود را تحمل کند و بعد از 4 تا 6 هفته، می‌توانید کل وزن بدن خود را تحمل کنید. در برخی موارد، با تأیید جراح و بسته به اندازه پارگی و پیشرفت، ممکن است بتوانید زودتر از موعد کل وزن بدن خود را تحمل کنید.

پس از برداشتن بریس، متخصص ارتوپدی تصمیم می‌گیرد که آیا نیاز به نرمش‌هایی برای بهبود دامنه حرکتی زانو و افزایش قدرت عضلات این ناحیه وجود دارد یا باید ورزش‌های سنگین‌تری انجام دهید. این روش همیشه برای همه بیماران مناسب نیست و بسته به شرایط هر فرد متفاوت است.

پس از بررسی دقیق نوع پارگی، نوع عمل، وضعیت پزشکی و نیازهای بیمار، پزشک و متخصص ارتوپدی برنامه احیا و توانبخشی را برای بیمار تعیین می‌کنند. بهبودی کامل معمولاً حدود 6 ماه طول می‌کشد، اما بسیاری از بیماران ممکن است حتی پس از 12 ماه به زندگی و فعالیت‌های روزمره خود بازگردند.

 نتیجه عمل و بازپروری

برخی افراد از احساس سفتی در پای آسیب دیده شکایت می‌کنند اما در اکثر موارد، اشخاص پس از کسب بهبودی کامل فعالیت‌های سابق را دوباره از سر گرفته و میزان تحرک و دامنه حرکتی پای بهبود یافته و پای سالم به یک اندازه خواهد بود.

برای افرادی که ورزشکار هستند این رویه بازگشت متفاوت است؛ پزشکان متخصص بعد از ارزیابی کامل بهبودی و بررسی عملکرد زانو بیمار و درخواست اجرا یک سری آزمایشات عملی (مانند جهیدن و پریدن) توسط شخص، قدرت پا، استقامت پا و تعادل آن را می‌سنجند و اگر تورمی دیده نشد و 85 تا 90 درصد بنیه مدنظر به دست آمده بود به او اجازه می‌دهند تا ورزش سابق خود را از سر بگیرد.