دیابت یک بیماری مزمن است که تا پایان عمر به درمان و مراقبت نیاز دارد. این بیماری، عوارض زیادی ایجاد میکند، که برخی از آنها پای فرد را تحت تاثیر قرار میدهند. اگر شما نیز به دیابت مبتلا هستید، ممکن است در معرض خطر ابتلا به عوارض جدی مانند عفونت پا قرار داشته باشید. اگر با دقت و بطور مداوم، مراقبتهای مرتبط با پای دیابتی را انجام ندهید، میتواند منجر به قطع انگشتان پا، پا و یا حتی کل پا تا زیر زانو شود. انجام مراقبتهای صحیح پا، مانند انتخاب جورابهای مناسب، جهت پیشگیری از عوارض احتمالی، اهمیت بسیاری دارد.
دیابت و پاها
افرادی که مبتلا به دیابت هستند، خطر ایجاد عوارضی که با سطح بالای قند خون ارتباط دارد، در آنها وجود دارد. یکی از این عوارض، آسیب به عصب (نوروپاتی) است. متداولترین نوع نوروپاتی، تاثیر بر عصبهای پا میباشد.
علائم نوروپاتی دیابتی شامل موارد زیر است:
- بیحسی در پاها و انگشتان پا
- دردهای شدید در پاها که در طول شب بدتر می شود
- حس سوزن سوزن شدن یا سوزش در پاها
- ضعف عضلات
- ناهنجاری و زخم در پا
اگر به بیماری نوروپاتی دیابتی مبتلا هستید و حس پاهای خود را از دست دادید، این احتمال وجود دارد که پای شما آسیب ببیند و شما دردی احساس نکنید. به عنوان مثال، سنگی که در کفش شما گیر کرده، ممکن است به پای شما برخورد کند و زخم کوچکی در پا ایجاد شود. اگر پای خود را جهت زخمهای احتمالی بررسی نکنید، این زخمها ممکن است بدتر شده و دچار عفونت شود. مراقبتهای صحیح پای دیابتی، به این معنی است که هر روز پای خود را بررسی کنید تا از آسیبها، تاول و عفونتهایی که ممکن است ایجاد شود، مطلع شوید. این مراقبتها، همچنین به معنای استفاده از پوشش مناسب پا است، که از آسیب پیشگیری میکند.
هنگام انتخاب جوراب چه نکاتی را باید در نظر گرفت؟
انتخاب جوراب مناسب برای افراد دیابتی بسیار حائز اهمیت است. باید جورابی انتخاب کرد که به بهترین نحو نیازهای خاص شما را برطرف کند. اگر هیچ آسیبی به عصبهای محیطی ندارید، میتوانید جورابی را انتخاب کنید که به شما احساس راحتی بیشتری بخشیده و باعث تنفس بهتر پوست پا شود. اما اگر علائم نوروپاتی را تجربه میکنید یا وضعیت شما بدتر شده است، باید به پزشک مراجعه کنید تا در مورد مراقبتهای پا و توصیههای لازم مشاوره بگیرید.
برای افرادی که دارای نوروپاتی دیابتی هستند و پوست پایشان دچار خشکی و ترک است، جورابهای نرم و راحت بسیار مناسبتر هستند. اگر حسی در پاهای خود ندارید، استفاده از جورابهای مناسب اندازه بسیار حائز اهمیت است، زیرا از این طریق جمع نمیشوند و به پوست پا مالیده نمیشوند. همچنین استفاده از جورابهای بدون درز نیز برای پیشگیری از آسیب بسیار ضروری است.
بهتر است اندازه جورابها مناسب باشد تا گردش خون در پاها محدود نشود. افراد دیابتی با گردش خون ضعیف باید از جورابهای بسیار تنگ یا کشیده در بالای پا خودداری کنند تا از وارد شدن آسیبهای احتمالی جلوگیری کنند.
ویژگیهای جوراب دیابتی
جورابهای دیابتی با ویژگیهایی طراحی میشوند که بطور مستقیم، مشکلاتی را که افراد دیابتی با آن سر و کار دارند، برطرف کند.
مواد جذبکننده رطوبت
جورابهای رطوبتگیر، رطوبت را از پا دور میکند و باعث تبخیر عرق از پا میشود، از این رو خطر عفونتهای قارچی را کاهش میدهد و همچنین از ایجاد بوی بد پا جلوگیری میکند. هر چه پا رطوبت کمتری داشته باشد، از ایجاد تاول و دیگر زخمها در پا بیشتر محافظت میشود. الیاف آکریلیک بهتر از نخ میتواند رطوبت را جذب کند.
جوراب بدون درز
جورابهای بدون درز عمدتاً بدون دوخت روی انگشتان پا، تولید میشوند، تا خطر ساییدگی و تاول را که میتواند منجر به زخم شود، بویژه در افرادی که دچار نوروپاتی یا هایپرگلاسمی مزمن (بالا بودن قند خون)هستند، کاهش دهد. جورابهای دیابتی اغلب کفی سفیدرنگ دارند تا اگر پا زخمی شد و فرد آن را احساس نکرد، به راحتی آشکار شود.
الیاف نرم
برخی از جورابهای دیابتی از پارچههایی با بافت نرم مانند بامبو و پشم تولید میشوند، که هر دوی آنها خواص ضدمیکروبی طبیعی دارند و همچنین باعث ساییدگی پوست نمیشوند. مارک خاصی از جورابهای دیابتی، از نوعی الیاف ضد تاول تولید میشود که مانع از اصطکاک و ایجاد تاول خواهد شد.
جوراب بدون کش
جورابهای دیابتی به گونهای طراحی شدهاند که بدون فشار به ساق پا، که میتواند جریان خون را محدود کند، روی پا قرار بگیرند.
ویژگیهای ضدمیکروبی
برخی از جورابهایی که از الیافهای تابیده شده مس یا نقره تولید شدهاند، جهت پیشگیری از رشد باکتریها و قارچ، ویژگیهای ضدقارچی دارند. جورابهای با الیاف مس، همچنین از عفونت مجدد پای ورزشکاران پس از پوشیدن جلوگیری میکند. این جورابها همچنین مانع از بوی بد پا میشوند.
کفیهای نرم
کفی بسیار نرم میتواند از آسیب به پا جلوگیری کرده و از جنس خیلی ضخیم یا پدهای ژلی یا سیلیکونی دوخته شده است. از جورابهای دیابتی نرم که مناسب نوع فعالیت شما باشد، استفاده کنید: به عنوان مثال، اگر طولانی مدت روی پا میایستید، باید بالشتک نرم در قسمت پاشنه وجود داشته باشد، یا اگر اغلب در حال دویدن و ورزش هستید، قسمت سینه پا باید ضخیمتر باشد. افرادی که تنیس یا فوتبال بازی میکنند، وجود کفی نرم در قسمت انگشتان مفید میباشد.
تکنولوژی هوشمند
برخی از جورابهای دیابتی دارای سنسور میباشد که دمای پا را بررسی میکند تا در صورتی که پا دچار آسیب یا زخم شود، از طریق یک اپلیکیشن به فرد هشدار میدهد. این جورابها دارای یک باتری به اندازه یک سکه است که در قسمت خارجی قوزک قرار دارد. این جورابها معمولاً حدود شش ماه دوام دارد.
طول جوراب
جورابهای دیابتی در همه اندازهها از جورابهای ساق کوتاه تا قوزک و جورابهای تا ساق پا و تا بالای زانو وجود دارد. جورابهای بالای زانو بهترین انتخاب برای افرادی است که دچار مشکلات جریان خون هستند.
مراقبت و نگهداری
استفاده از جورابهای دیابتی باید به صورت روزانه و مکرر انجام شود و باید آنها را بطور منظم شستشو دهید. اگر از این جورابها به طور مداوم و با مراقبت مناسب استفاده کنید، میتوانند تا حدود شش ماه ماندگاری داشته باشند. برای افزایش دوام این جورابها، آنها را در یک توری خاص برای لباس زیر قرار داده و با حرارت کم در ماشین لباسشویی خشک کنید. همچنین میتوانید از یک شانه خاص برای برداشتن گلولههای پشمی روی پارچه استفاده کنید.
هرگونه نشانهای از فرسودگی مانند سوراخ یا شکاف در جورابها، نشاندهنده این است که باید آنها را دور بیندازید.
مقایسه جورابهای دیابتی و جوراب ساق بلند کمپرشن
جورابهای دیابتی با جورابهای ساق بلند کمپرشن تفاوت دارند؛ زیرا هدف اصلی جورابهای ساق بلند کمپرشن، افزایش انقباض است تا خون به راحتی به قلب بازگردد. از این رو، جورابهای پزشکی کمپرشن برای بیماران دیابتی مناسب نیستند زیرا ممکن است جریان خون را در پاها کاهش دهند و آسیب را افزایش دهند.
با این حال، اگر پاهای شما متورم است، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید؛ زیرا برخی از جورابهای دیابتی فشار کمتری دارند که ممکن است بدون محدود کردن جریان خون، ورم را کاهش دهند.
اقدامات احتیاطی
جورابهای دیابتی در انواع مختلفی طراحی شدهاند و بر اساس نیازهای خاص شما، میتوانید جوراب مناسبی را انتخاب کنید. اگر اطلاعات کافی در مورد مشکلات خود دارید، باید جورابی را انتخاب کنید که به درستی نیازهای شما را برطرف کند. اگر جریان خون شما ضعیف است، باید به اندازه و انتخاب جوراب دقت کنید. محدود شدن جریان خون در پاها میتواند آسیبهای پای دیابتی را بدتر کند و فرایند بهبود زخمها را کاهش میدهد؛ به همین دلیل باید از استفاده از جورابهای کامپرشن خودداری کرد.
برخی از افراد مبتلا به دیابت، ممکن است دچار گردش خون ضعیف و لنف ادم یا ورم در انتهای پاها شوند. تحقیقات نشان میدهد که جورابهای با فشار کم میتوانند بدون تضعیف جریان خون، ورم را بهبود بخشند. اگر نگران جریان خون و اندازه مناسب جورابها هستید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.
همچنین به یاد داشته باشید که استفاده از کفشهای مناسب نیز بسیار مهم است. اگر کفشها فشار زیادی به پاهای شما وارد میکنند یا باعث آسیب و زخم میشوند، استفاده از جورابهای مناسب تاثیر چندانی نخواهد داشت. نوروپاتی دیابتی ممکن است یک مشکل جدی باشد، اما با مراقبت از پاها و استفاده از جورابها و کفشهای مناسب، میتوانید از بسیاری از عوارض احتمالی پیشگیری کنید.