درمان پاچنبری(کلاب فوت) با بریس طبی

 درمان پاچنبری(کلاب فوت) با بریس طبی-min

 

پاچنبری یا کلاب فوت (Clubfoot) نوعی بدشکلی پا است که به چرخش رو به داخل یک یا هر دو پا گفته می‌شود. این عارضه استخوان‌ها، عضلات، تاندون‌ها و رگ‌های خونی را درگیر می‌کند. پاچنبری مادرزادی است و در میان پسران شایع‌تر از دختران است.

راه­هایی برای درمان پاچنبری وجود دارد که متداول­ترین آن­ها جراحی است. اما در مواردی با تشخیص پزشک و همچنین عدم تمایل والدین به جراحی، امکان اصلاح پاچنبری با بریس طبی هم وجود دارد.

علل بروز بدشکلی پاچنبری در کودکان


ترکیبی از عامل‌های مختلف باعث پاچنبری شدن کودکان می‌شود. پاچنبری گاهی اوقات ارثی و ژنتیک است و گاهی عامل‌های محیطی باعث بروز آن می‌شود.

علائم پاچنبری در کودکان


علائم پاچنبری به شرح زیر است:

  • پا معمولاً کوتاه و پهن است.
  • پاشنه رو به سمت پایین است، اما نیمه جلوی پا به طرف داخل چرخیده است.
  • تاندون آشیل (نوار پاشنه) سفت است.
  • پاشنه باریک‌تر از حد عادی به نظر می‌رسد.
  • عضلات ساق پا کوچکتر از حالت عادی است.

کدام کودکان مستعد ابتلا به پاچنبری هستند؟


کودکانی که سابقه‌ی کلاب فوت در خانواده‌شان وجود دارد، بیشتر مستعد ابتلا به این عارضه هستند. دیگر عامل‌های خطر پاچنبری به شرح زیر است:

  • چندقلوزایی، مثلاً دوقلو یا سه قلو بودن
  • موقعیت نوزاد در رحم مادر
  • اختلال‌های سیستم‌های عصبی مانند فلج مغزی و اسپینا بیفیدا
  • کم بودن مایع آمنیوتیک دور جنین در دوران بارداری؛ این عارضه اصطلاحاً الیگوهیدرآمنیوس گفته می‌شود.

نوزادانی که با بدشکلی پاچنبری به دنیا می‌آیند، بیشتر مستعد ابتلا به دیسپلازی رشد مفصل ران (DDH) هستند. این عارضه رشد مفصل ران را مختل می‌کند؛ چون حفره مفصل ران بیش از حد کم‌عمق است، بالای استخوان ران (فمور) دائماً در حفره رو به داخل و بیرون می‌لغزد.

تشخیص کلاب فوت در کودکان


 تشخیص کلاب فوت در کودکان-min

 

پزشک اطفال می‌تواند پاچنبری را پس از تولد نوزاد حین معاینه بالینی تشخیص بدهد. پزشک حین معاینه سوالاتی را درباره سابقه زایمان و وجود سابقه خانوادگی پاچنبری می‌پرسد.

چنانچه بدشکلی پاچنبری در سن بالاتر تشخیص داده شود، پزشک سوالاتی را درباره نقاط عطف رشد کودک مطرح می‌کند. کلاب فوت با اختلال‌های دیگر نیز مرتبط است. چنانچه رشد کودک با تاخیر همراه باشد، باید بررسی‌های دقیق‌تری جهت تشخیص مشکل اصلی انجام شود.

گاهی اوقات لازم است که عکس رادیوگرافی گرفته شود.

درمان پاچنبری با بریس


 درمان پا جنبری

 

چون احتمال عود پاچنبری وجود دارد، برای پیشگیری از عارضه لازم است که کودک چند سال بریس ببندد. بریس در سه ماه اول ۲۳ ساعت در روز بسته می‌شود؛ بعد از گذشت سه ماه کافی است که بریس به مدت دو تا چهار سال دیگر فقط شب‌ها بسته شود.

بریس پاچنبری

پس از آن که پاچنبری به روش پونستی درمان شد، پای اصلاح شده باید در موقعیت ابداکشن و دورسی‌فلکشن نگه داشته شود تا از عود بدشکلی پیشگیری شود. بهترین راه برای ایجاد این موقعیت، پوشیدن دو لنگه کفشی است که با میله به هم متصل شده باشد. اگر بدشکلی یک‌طرفه باشد، چرخش خارجی پای درگیر باید در زاویه ۶۰ تا ۷۰ درجه تنظیم شود و زاویه چرخش پای سالم نیز ۳۰ ـ ۴۰ درجه باشد. طول میله بین پاشنه‎‌ها باید به اندازه فاصله بین شانه‌های کودک باشد؛ راحتی کودک دلیل اصلی مساوی بودن طول میله با پهنای شانه‌ها است.

میله باید خم شود تا دورسی فلکشن ۱۰ ـ ۱۵ درجه ممکن شود. والدین در حالت ایده‌آل می‌توانند که طول میله یا فاصله بین پاشنه‌ها را به تدریج و به موازات رشد کودک بیشتر کنند. کفش‌ها باید راحت باشد، بندهای آن به صورت صاف و نه ضربدری بسته شود، کاملاً اندازه هر دو پا باشد و هیچ انحنایی نداشته باشد. هرچند به نظر می‌رسد که استفاده از بریسی با کفش‌های متحرک راحت‌تر باشد، اما باز و بسته کردن قطعات این بریس نیز مشکلاتی را به وجود می‌آورد.

زمانبندی روزانه استفاده از بریس و طول درمان با بریس

تمام بریس‌هایی که از توصیه‌های پونستی درباره طول میله و چرخش کفش تبعیت می‌کنند، نتایج حاصل از اصلاح پاچنبری را حفظ می‌کنند، به شرط آن که پا در موقعیت‌های ابداکشن و دورسی‌فلکشن توصیه شده نگه داشته شود و بریس طبق زمانبندی تجویز شده بسته شود. پروتکل استفاده از بریس با توجه به وضعیت خاص هر بیمار و با در نظر گرفتن سن بیمار، احتمال عود عارضه برحسب سن بیمار و زمان اتمام درمان اصلاحی توصیه می‌شود.

با توجه به این که پاچنبری با مشکلات رشد و نمو عضلات همراه است، لازم است که کودک در دوران استفاده از بریس، هر روز مقداری تحرک نیز داشته باشد. برای مثال نوزادی که اصلاح ناهنجاری پاچنبریش در هفته سوم شروع می‌شود، در مقایسه با کودکی که پیش از اصلاح عارضه، راه رفتن را شروع کرده است، باید مدت بیشتری در طول روز از بریس استفاده کند.

از آنجا که پاچنبری معمولاً در بازه سنی چهار تا پنج سال عود می‌کند، بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند که استفاده از بریس پاچنبری تا این سن ادامه داده شود. با اتکا به دانش فعلی و مهارت‌های ارزیابی بالینی موجود نمی‌توان پیش‌بینی کرد که اگر استفاده از بریس متوقف شود، کدام بیماران در این سن دو باره با مشکل پاچنبری مواجه خواهند شد. نرخ عود پاچنبری پس از باز کردن بریس برحسب سن به این شرح است: سال اول ۹۰ درصد، سال دوم ۷۰ ـ ۸۰ درصد، سال سوم، ۳۰ ـ ۴۰ درصد، سال چهارم ۱۰ ـ ۱۵ درصد، سال‌های بعد در حدود شش درصد. البته مطالعات نظام‌مند کافی یا بررسی‌های علمی در زمینه نرخ عود پاچنبری بعد از دو سال اول انجام نشده است.

مشکلات بریس

 مشکلات بریس-min

 

پشتکار نداشتن والدین برای استفاده از بریس پاچنبری در طول درمان یکی از مشکلاتی است که ۳۴ ـ ۶۱ درصد کودکان را درگیر می‌کند و نرخ عود بدشکلی پاچنبری را پنج تا هفده برابر افزایش می‌دهد.

پونستی متوجه شد پاچنبری غالباً زمانی که کودک شروع به راه رفتن می‌کند، عود می‌کند، چرا که اصرار والدین در این زمان برای بستن بریس طبق دستور پزشک کمتر می‌شود. والدین و پزشکان معالج کودک باید بدانند که راه رفتن جایگزین بریس نمی‌شود.

هرچند بریس‌های جدید بسیاری طراحی و تولید شده است، اما شواهد مربوط به اثرات زیست مکانیکی، نتایج بالینی، کارآمدی و پیروی بیمار از طرح درمان محدود است. پژوهشی که در زمینه طراحی بریس انجام شده است، بر افزایش راحتی و رضایت بیماران به منظور بهبود پشتکارشان در تبعیت از طرح درمان متمرکز است. بااین حال چنانچه آینده روش پونستی و پیشگیری از عود پاچنبری را در نظر بگیریم، هزینه بریس باید مد نظر قرار بگیرد و علل عود پاچنبری باید تعیین شود. بیماران نواحی محروم می‌توانند از ارتزهای داخلی که با مواد ارزان تولید می‌شود، استفاده کنند؛ قیمت پایین بریس باعث می‌شود که والدین بریس را تهیه کنند و طرح درمان را دنبال کنند؛ در نتیجه نرخ موفقیت درمان افزایش می‌یابد.

والدین مشکلاتی را در ارتباط با استفاده از بریس پاچنبری گزارش داده‌اند که از آن جمله می‌توان به آسیب‌دیدگی پوست و عدم پذیرش بریس توسط کودک اشاره کرد؛ کودک که تحمل بریس را دشوار می‌یابد، مدام گریه می‌کند و خواب شبانه‌اش مختل می‌شود. پوشیدن کفش و جوراب راحت و داشتن یک برنامه خواب منظم استفاده از بریس و پیگیری درمان را برای بیمار و خانواده‌اش آسان‌تر می‌کند.

درمان‌های دیگر


 درمانهای دیگر

 

پزشک درمان مناسب را با توجه به علائم، سن و وضعیت سلامت عمومی کودک و شدت عارضه توصیه می‌کند.

صاف کردن پا هدف اصلی درمان است تا به این ترتیب پا به درستی و به طور طبیعی رشد کند. چنانچه درمان انجام نشود، ممکن است کودک نتواند به خوبی راه برود. روش‌های درمان کلاب فوت عبارت است از:

  • درمانهای غیرجراحی: معمولاً هر چقدر هم که بدشکلی شدید باشد، ابتدا درمان‌های غیرجراحی امتحان می‌شود. روش پونستی متداول‌ترین درمان پاچنبری است. روش پونستی کشش ملایمی را به پا اعمال می‌کند و پا بسته می‌شود تا بدشکلی به تدریج اصلاح شود. درمان پاچنبری به روش پوسنتی غالباً دو تا سه ماه طول می‌کشد. از دیگر روش‌های غیرجراحی درمان پاچنبری می‌توان به تیپینگ (چسب زدن)، طب فیزیکی و بستن آتل اشاره کرد.
  • جراحی: چنانچه درمان‌های غیرجراحی بدشکلی پاچنبری را اصلاح نکند، جراحی ضرورت می‌یابد. ممکن است لازم باشد که پا در دوران بهبود بعد از جراحی با سیم، پین یا گچ گرفتن ثابت نگه داشته شود تا در وضعیت مناسب التیام بیابد.

اکثر نوزادان مبتلا به بدشکلی پاچنبری نیازی به جراحی ندارند؛ بااین حال اگر جراحی ضروری باشد، معمولاً بیش از یک جراحی لازم است، چون ممکن است بدشکلی به موازات رشد و نمو کودک عود ‌کند.

مقالات اخیر
info

از آنجا که برخی از کلینیک های ارتوپدی فنی از «کلینیک امید» در نام برند و وبسایت خود استفاده کرده اند، بدین وسیله اعلام میکنیم که تنها کلینیک تخصصی بیماریهای پا در بخش ارتوپدی فنی «مرکز جامع توانبخشی امید» واقع در خیابان مطهری تهران است.

مطالب مرتبط :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

فهرست
Call Now Button