بورسیت شانه هنگامی ایجاد میشود که، کیسه حاوی مایع درون مفصل شانه، ملتهب شده و منجر به درد میشود و انجام فعالیتهای شانه را با مشکل مواجه خواهد کرد. بطور معمول این مشکل بطور خودبخود ایجاد نمیشود و معمولاً همراه با التهاب شانه گردان (التهاب تاندونهای شانه که به نام شانه گردان شناخته میشود) است.
در اکثر موارد بورسیت شانه با درمانهای ساده خانگی و بدون جراحی درمان میشود. جراحی هنگامی پیشنهاد میشود که درمانهای غیرجراحی مؤثر واقع نشوند.
آناتومی
شانه شامل سه استخوان است: استخوان فوقانی بازو (هومروس)، استخوان کتف ( اسکاپولا) و ترقوه ( چنبر یا کلاویکول).
سر استخوان فوقانی بازو به درون گودی کاسهای به نام گلنوئید در استخوان کتف قرار میگیرد. ترکیبی از عضلات و تاندونها که شانه گردان یا روتاتور کاف نامیده میشود، استخوان بازو را در مرکز گودی کاسهای شانه نگه میدارد. عضله شانه گردان، سر استخوان فوقانی بازو را میپوشاند و آن را به استخوان کتف متصل میکند.
درون مفصل شانه، کیسه کوچک حاوی مایعی وجود دارد که بورسا (bursae) نامیده میشود. هدف آنها فراهم کردن بالشتکی بین مفاصل است، که به کاهش اصطکاک بین عضلات و استخوانها در مفصل کمک میکند.
علت بورسیت شانه
گاهی اوقات، استفاده بیش از حد از شانه میتواند باعث التهاب و ورم بورسا ساب اکرومیال شود که بین عضله شانه گردان و بخشی از استخوان کتف قرار دارد. وقتی این بورسا ملتهب میشود، مشکلی به نام بورسیت ساب اکرومیال ایجاد میشود.
بورسیت معمولاً به تنهایی ایجاد نمیشود، بلکه همراه با تاندونیت شانه گردان رخ میدهد. این مشکل میتواند منجر به مشکلاتی در فعالیتهای روزانه شود.
یکی از عوامل شایع بورسیت شانه، ضربه به شانه است. زمانی که شانه به سمت بالا حرکت میکند، فشار زیادی به بافت نرم زیرین قسمت فوقانی استخوان کتف وارد میشود که ممکن است به بورسا و عضله شانه گردان آسیب برساند و بورسیت شانه را ایجاد کند.
عوامل دیگر بورسیت شانه میتواند شامل آرتروز، نقرس، تاندونیت، دیابت، عفونت (در موارد نادر) و بیماری تیروئید باشد.
علائم بیماری بورسیت شانه چیست؟
بورسیت شانه بطور معمول با علائم زیر شناخته میشود:
- شروع تدریجی علائم شانه درطول هفتهها و ماهها
- درد در ناحیه خارجی شانه
- درد به نواحی پایین بازو به سمت آرنج یا مچ نیز گسترش مییابد
- هنگامی که روی شانه درگیر دراز میکشید، درد تشدید میشود
- هنگامی که بازو را بالاتر از سر میبرید، درد شدید میشود
- حرکات مورب دردناک – درد شانه حین حرکات بازو به سمت بالا و بیرون بین 60 -90 درجه
- هنگامی که بازو در کنار بدن قرار دارد، درد به حداقل میرسد و بالاتر از 90درجه درد تسکین مییابد
- ایجاد درد در شانه با انجام فعالیتهایی مانند شستن موها، دراز کردن دست برای برداشتن جسمی از طبقه فوقانی کمد
تشخیص
پزشک با توجه به علائم شما و انجام برخی معاینات دستی، اطمینان حاصل میکند که مشکل شما ناشی از بورسیت بوده و آسیبهای مختلف دیگر را رد میکند.
علاوه بر این، پزشک انجام برخی تستهای دیگر را جهت تایید تشخیص پیشنهاد میدهد. این تستها شامل موارد زیر است:
- اسکن اولتراسوند. این تست با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصاویری از بخشهای داخلی بدن فراهم میکند. اغلب این روش مؤثرترین ابزار جهت تایید بورسیت شانه است.
- ام آر آی. این تست با استفاده از میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیویی، تصاویری با جزئیات دقیق از اندامها و بافتهای درون بدن ایجاد میکند. ام آر آی این امکان را فراهم میکند که وجود هرگونه آسیب به عضله شانه گردان یا دیگر بافتهای اطراف را نشان میدهد.
درمان بورسیت شانه
هدف درمان بورسیت شانه یا هر نوع بورسیت، کنترل التهاب بورسا است. درمانهای غیرجراحی، گزینه عمده درمانی برای بورسیت شانه است. در موارد نادر، و هنگامی که درمان غیرجراحی تاثیرگذار نباشد، درمان جراحی برای این مشکل توصیه میشود.
هنگامی که بورسیت شانه یا تاندونیت ناشی از آسیب یا استفاده مکرر از آن باشد، درمان اولیه شامل استراحت و دیگر درمانهای تسکین دهنده التهاب است. در موارد عفونی شدن بورسیت، که بورسا دچار عفونت میشود، جهت پیشگیری از گسترش عفونت، آنتیبیوتیک تجویز میشود. چندین روش درمانی برای این مشکل در دسترس است که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد:
استراحت
از انجام فعالیتهایی مانند پرتاب کردن، بلند کردن اجسام، هل دادن و کشیدن، که منجر به وخیمتر شدن و التهاب بورسا در شانه میشود، خودداری کنید.
یخ
یک کیسه یخ را روی شانه قرار دهید تا ورم آن کاهش یابد. اینکار را 10-15 دقیقه و یک یا دو بار در روز انجام دهید.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی براساس شدت بیماری، ممکن است به شما توصیه شود. پزشک میتواند به بیمار فیزیوتراپی را توصیه کند، تا حرکات کششی یا استقامتی روی عضلات شانه انجام شده و حالت بدن را بهبود ببخشد، و از این طریق به درمان بورسیت و التهاب کنونی کمک کرده و از مشکلات آتی پیشگیری کند.
برخی از تمرینات ورزشی به شانه کمک میکند که محدوده حرکتی طبیعی خود را بازیابد. فیزیوتراپ روش انجام این ورزشها را به شما نشان خواهد داد.
داروها
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا NSAIDs. داروهای ضدالتهاب خوراکی مانند آسپرین، ایبوپروفن (مانند ادویل)، ناپروکسن (مانند آلِوِ) و بازدارنده cox-2 (مانند سلبرکس) میتوانند ورم و التهاب را کاهش داده و درد ناشی از بورسیت شانه و تاندونیت را تسکین دهند.
- آنتیبیوتیک. بورسیت ساب اکرومیال عفونی به درمان با آنتیبیوتیک نیاز دارد. پزشک انواع مختلفی از داروهای آنتیبیوتیک را براساس نوع میکروارگانیسمهایی که محرک عفونت هستند (اغلب استافیلوکوک اورئوس) تجویز میکند. آنتیبیوتیکهای خوراکی در درمان اکثر بیماران مبتلا به بورسیت عفونی مؤثر است. در موارد بسیار شدید، ممکن است نیاز به بستری و تزریق درون رگی آنتی بیوتیک باشد.
- داروهای موضعی. داروهای موضعی به شکلهای مختلف مانند کرمها، اسپریها، ژلها و نواررچسبها وجود دارند و بطور مستقیم روی پوست در موضع مفصل دردناک قرار میگیرند.
- مسکنهای موضعی. برخی از کرمها حاوی کانتر ایریتانت مانند گیاه گالتریا و اوکالیپتوس است، که پایانههای عصبی را تحریک کرده و مغز را از درد مفصل منحرف میکند. این کرمها اغلب بدون نسخه به فروش میرسد و در بیشتر داروخانهها موجود است. نمونهای از برندهای تولید کننده آن شامل بن گی (Ben-Gay) و آیسی هات (Icy-Hot) و زوستریکس (Zostrix) است. اکثر آنها را میتوان همراه با داورهای مسکن خوراکی استفاده کرد.
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی موضعی یا NSAIDs . کرمهای موضعی NSAIDs ، مانند کرمهای موضعی مسکن، باید بطور مستقیم روی پوست شانه دردناک اعمال شود. داروهای موضعی حاوی دیکلوفناک NSAID، در درمان درد عضلانی اسکلتی موردی، مؤثر واقع میشود. NSAIDs موضعی فقط با نسخه پزشک قابل تهیه است و با نامهای ولتارن، فلکتور، پنسد و سولاراز فروخته میشود.
- نوارچسبهای لیدوکائین. لیدوکائین یک عامل بیحس کننده موضعی است که در سیگنالهای درد به مغز اختلال ایجاد میکند. نوارچسبها حاوی 5% لیدوکائین است که میتوان از آن بطور مستقیم روی شانه دردناک استفاده کرد. این نوارچسبها فقط با نسخه پزشک قابل در دسترس خواهد بود.
داروهای موضعی در افرادی که دچار استئوآرتریت مفصل اخرمی ترقوهای هستند، روش مناسبی است، چرا که عوارض جانبی معده- رودهای ناشی از داروهای خوراکی را به حداقل میرسانند. گرچه عوارض جانبی نیز در هر صورت ممکن است رخ دهد. بیماران باید همیشه درباره داروهای جدید با پزشک یا داروساز مشورت کنند و برچسب و دستورالعمل داروها را مطالعه کنند.
کشیدن یا تخلیه بورسا
بورسا ساب اکرومیال حتی هنگام التهاب، معمولاً دچار ورم زیادی نمیشود. با این حال، در برخی موارد، پزشک روش، کشیدن یا تخلیه بورسا با استفاده از سوزن را پیشنهاد میدهد. ممکن است همزمان تزریق کورتون نیز انجام شود.
تزریق کورتیکواستروئید
علائمی که با استراحت، NSAIDs و / یا فیزیوتراپی بطور موفق درمان نشود، میتوان با تزریق کورتیکواستروئید درمان کرد. این تزریقات ممکن است تاندونهای اطراف را ضعیف کند، از این رو از آنها باید بطور محدود و تنها پس از شکست درمانهای کمخطر، استفاده کرد.
بریس
هنگامی که دچار بورسیت شانه، آسیب عضله شانه گردان یا شانه آسیب دیده هستید، سعی کنید اولویت شما یافتن یک بریس شانه با کیفیت بالا باشد.
این موضوع کاملاً واضح است که حمایت مناسب، یک اصل مهم در درمان بورسیت یا عضله شانه گردان است، به این دلیل که این حمایت، با ثابت نگهداشتن مفصل، فرصت مناسب بهبودی را برای آسیب فراهم میکند و به بافت این امکان را میدهد تا بدون ایجاد هرگونه آسیب بیشتر، ترمیم شود.
انتخاب بریس بازوی مناسب، میتواند تفاوت بین چندین هفته درد فلجکننده و بازگشت به زندگی روزمره و انجام فعالیتهای عادی بدون درد را مشخص کند.
درمانهای جراحی
جراحی برای درمان بورسیت شانه به ندرت انجام میشود. اگر درمانهای غیرجراحی نتیجه مطلوبی نداشته باشند، معمولاً نیاز به جراحی خواهد بود. روند جراحی معمولاً شامل خارج کردن بورسا است و سپس یک بورسای جدید و سالم در جای خود میروید. گاهی اوقات، استخوان نیز برداشته میشود تا فضای بیشتری برای تاندون شانه گردان ایجاد شود و این میتواند ضربات وارد شده به شانه را کاهش دهد و از این حالتها در آینده جلوگیری کند.
دوران بهبودی
فرآیند بهبودی از روز جراحی آغاز میشود، اما بهبودی کامل از جراحی شانه زمانبر است و برنامه توانبخشی در این فرآیند بسیار مؤثر است. بیماران برنامه توانبخشی شخصی را دنبال میکنند و توصیه میشود که برای ارزیابی منظم و پیگیری روند بهبودی به پزشک مراجعه کنند. جراحان ارتوپدی اطلاعات دقیق و دستورالعملهای لازم را برای بیماران پس از ترخیص از بیمارستان ارائه میدهند تا آنها را در روند بهبودی پس از جراحی هدایت کنند.
پیشگیری
اصلیترین نکته در پیشگیری از بورسیت شانه، کاهش کشیدگی در مفصل شانه است. نکات پیشگیری بیشتری در ادامه ذکر شده است که میتواند مؤثر واقع شود:
- گرم کردن و حرکات کششی شانه قبل از ورزش یا استفاده مکرر از مفصل شانه
- تقویت عضلات شانه با استفاده از حرکات ورزشی آرام
- هنگامی که فعالیت جدیدی را شروع میکنید که به شانه فشار وارد میکند، آن را به آرامی افزایش دهید.
- هنگام استفاده از شانه، از استراحتهای کوتاه بین فعالیت استفاده کنید
- حالت بدن را بهبود دهید تا فعالیت عضله شانه حفظ شود و فشار مفصل کاهش یابد