افتادگی مچ پا: علت و درمان با ارتز AFO، تحریک الکتریکی و وزرش

افتادگی مچ پا به مشکلاتی اشاره دارد که در بخش جلویی کف پا ایجاد می‌شود. افراد مبتلا به این مشکل، در حین راه رفتن پنجه پای خود را به سمت زمین کشیده و این مشکل ممکن است ناشی از مشکلات آناتومیک، عضلانی و عصبی باشد. افتادگی مچ پا ممکن است عارضه‌ای موقتی یا دائمی باشد.

برای درمان افتادگی مچ پا، استفاده از بریس‌های مخصوص برای نگه داشتن کف و مچ پا در موقعیت صحیح ضروری است. همچنین، انجام تمرینات تقویتی و فیزیوتراپی نیز می‌تواند به افراد مبتلا به این مشکل کمک کند. این تدابیر می‌توانند بهبود و تسریع در فرآیند درمان افتادگی مچ پا منجر شود.

چه عواملی سبب افتادگی مچ پا می‌شوند؟

این مشکل به دلیل ضعف یا فلج عضلات درگیر در بلند کردن کف پا به وجود می‌آید. دلایل زمینه‌ای بروز این مشکل نیز متفاوت بوده و شامل موارد زیر خواهند بود:

• اختلالات عصبی عضلانی: انواع مختلفی از دیستروفی های عضلانی که منجر به ضعف عضلات می‌شوند، افتادگی مچ پا ایجاد خواهند کرد. همچنین عارضه‌های دیگری مثل فلج اطفال نیز می‌توانند باعث بروز این مشکل شوند.
• آسیب‌های عصبی: فشرده شدن عصب مسئول کنترل عضلات درگیر در کف پا یکی از دلایل اصلی افتادگی مچ پا خواهد بود.
• اختلالات مغزی نخاعی: اختلالات خاصی که مغز و نخاع را درگیر می‌کنند (مثل سکته یا مالتیپل اسکلروزیس) نیز می‌توانند منجر به افتادگی مچ پا شوند.

علائم افتادگی مچ پا چیست؟

واضح است که افتادگی مچ پا باعث دشواری در بلند کردن پنجه پا از روی زمین شده و باعث کشیده شدن آن به هنگام راه رفتن می‌شود. در برخی از موارد، پوست روی انگشتان و روی پا نیز بی حس خواهد بود. همچنین در اکثر موارد، این عارضه متوجه یک پا بوده ولی با توجه به علت ایجاد عارضه، ممکن است هر دو پا نیز درگیر شوند.

عوامل خطر افتادگی مچ پا چیست؟

فعالیت‌های خاصی که عصب مسئول کنترل عضلات درگیر برای بلند کردن پا را تحت تأثیر قرار می‌دهند، می‌توانند بروز افتادگی مچ پا را محتمل‌تر کنند. برای مثال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• زانو زدن طولانی مدت
• روی هم انداختن پا ها
• گچ گرفتن پا

افتادگی مچ پا چگونه تشخیص داده می‌شود؟

این عارضه معمولاً در طی معاینه فیزیکی تشخیص داده می‌شود. پزشک از بیمار می‌خواهد تا چند قدم راه برود و در همین حین به دنبال ضعف در عضلات او می‌گردد. در برخی از موارد ممکن است پزشک تست‌های بیشتری را درخواست کند ازجمله:

• عکس برداری: اشعه ایکس، اولتراسوند، سی تی اسکن و ام آر آی.
• تست‌های عصبی: هدایت عصبی و الکترومیوگرافی.

افتادگی مچ پا چگونه درمان می‌شود؟

روش مورد استفاده برای درمان افتادگی مچ پا به علت بروز آن بستگی خواهد داشت. در صورت درمان موفقیت آمیز، افتادگی مچ پا نیز رفع شده و یا بهبود خواهد یافت. با این حال در صورتی که علت بروز مشکل غیر قابل درمان بوده و یا درمان سختی داشته باشد، ممکن است افتادگی مچ پا دائمی باشد. ازجمله روش‌های درمانی رایج برای افتادگی مچ پا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ارتز مچ و کف پا (AFO)

ارتزهای AFO به طور خاص برای محدود کردن خمش مچ پا طراحی شده‌اند و در هنگام راه رفتن کف پا را حمایت می‌کنند. انواع مختلفی از AFO وجود دارند که ساق پا، مچ پا و کف پا را در بر می‌گیرند و از حرکات آن‌ها حمایت می‌کنند. این ارتزها در دو دسته‌ی کلی ثابت و لولادار ساخته می‌شوند.

ارتزهای ثابت می‌توانند برای درمان و پیشگیری از شدیدترین انواع افتادگی مچ پا مورد استفاده قرار گیرند. از طرفی، ارتزهای لولادار برای حرکات آزادتر مچ پا مورد استفاده قرار می‌گیرند و راه رفتن طبیعی‌تری را به دنبال دارند.

با توجه به نوع و شدت مشکلات مچ پا، پزشک می‌تواند نوع مناسبی از AFO را برای بیمار تجویز کند. همچنین، تنظیم و تعدیل ارتز نیز می‌تواند توسط پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شود تا کارایی و اثربخشی آن برای بیمار بهبود یابد.

تحریک الکتریکی

در برخی از افراد مبتلا به افتادگی کف پا فیزیوتراپیست می‌تواند یک رژیم درمانی شامل تحریک الکتریکی اعصاب و عضلات را پیشنهاد دهد. این روش باعث تولید ایمپالس های الکتریکی در عضلات و افزایش تونوس و قابلیت انقباض آن‌ها شود.

تمرین راه رفتن

الگوی راه رفتن فرد ممکن است تغییر کرده و غیرطبیعی شود. تمرین راه رفتن برای افرادی که مشکلات شدیدی دارند، توصیه می‌شود. این روش درمانی به فرد کمک می‌کند تا به شکل مؤثر راه رفته و تعادل و پایداری بیشتری داشته باشد.

در برخی مواقع، تمرین راه رفتن نیازمند استفاده از واکر، عصا و دستگیره‌های کمکی است تا امنیت بیمار تضمین شود. همچنین، استفاده از کمربند راه رفتن نیز می‌تواند به بیمار در حفظ تعادل در حین راه رفتن کمک کند.

بهترین تمرین‌ها برای افتادگی مچ پا

ورزش کردن اصلی‌ترین روش درمانی برای افراد مبتلا به افتادگی مچ پاست. تمرینات تقویتی عضلات کف پا و ساق پا می‌توانند به حفظ تونوس عضلانی کمک کنند. این تمرینات به تقویت و کشیدن عضلات کف پا کمک کرده و حرکت پذیری آن را افزایش می‌دهند.

تمرینات تقویتی روشی عالی برای درمان افتادگی مچ پا هستند. فیزیوتراپیست ها انجام تمرینات زیر را به بیماران توصیه می‌کنند:

چرخش مچ پا

به منظور انجام این تمرین باید:

• به یک صندلی تکیه داده و کمر خود را صاف نگه دارید سپس یکی از پاهای خود را بالا بیاورید.
• به آرامی کف پای خود را به داخل خم کرده و چند لحظه نگه دارید. سپس کف پا را به طرف بیرون خم کرده و چند لحظه نگه دارید.
• این تمرین را برای هر پا 6 مرتبه تکرار کنید.
• می‌توانید برای تقویت قدرت عضلانی به مچ پای خود وزنه اضافه کنید.
• گزینه‌ی دیگری نیز وجود دارد، شما می‌توانید با مچ پای خود حرکات دورانی انجام دهید. برای مثال 6 دور حرکت در جهت ساعتگرد و 6 دور در جهت پاد ساعتگرد.

بلند شدن بر روی ساق پا

بلند شدن بر روی ساق پا تمرینی مؤثر برای افتادگی کف پا خواهد بود. برای انجام این تمرین:

• بایستید و برای حفظ تعادل دست خود را به یک میز بگیرید. سپس بر روی پنجه‌ی پا بایستید.
• پس از 5 ثانیه به آرامی پای خود را پایین آورده و بر روی پاشنه‌ی پا بایستید تا حدی که در عضلات ساق پای خود احساس کشیدگی کنید.
• توصیه می‌شود این حالت را به مدت 6 ثانیه نگه داشته و سپس این تمرین را 6 مرتبه تکرار کنید.

کشش کف پا با کمک حوله

کشش کف پا با کمک حوله روشی بسیار مؤثر برای تقویت عضلات کف پا بوده و می‌تواند برای بیماران مبتلا به افتادگی مچ پا مفید باشد. انجام این تمرین بسیار ساده است. تنها وسیله‌ی موردنیاز، یک حوله است که بتوانید پس از انداختن دور کف پا، دو سر آن را با دست‌های خود بگیرید.

• برای انجام این تمرین بر روی زمین نشسته و پاهای خود را دارز کنید. سپس یک حوله را دور کف پای خود انداخته و با دست‌های خود دو طرف آن را بگیرید.
• پای آسیب دیده را صاف نگه داشته و به آرامی آن را به سمت خود بکشید. این حالت را به مدت 30 ثانیه حفظ کرده و سپس استراحت کنید. پس از 30 ثانیه دوباره تمرین را تکرار کنید.
• مهم است که در طی تمرین کمر و پای شما صاف نگه داشته شود.